На 25 јануари 1995 година, една наизглед рутинска научна мисија од Норвешка речиси го довела светот на раб на нуклеарна катастрофа. Ракета лансирана за истражување на северната светлина (аурора бореалис) била погрешно протолкувана од руските воени радари како нуклеарен проектил насочен кон Москва.

„Тouch grass“ или буквално - „оди допри трева“. Овој нов популарен израз најчесто значи „исклучи се од интернет и врати се во реалноста“. Иронијата е што тоа обично го кажуваат луѓе кои и самите минуваат премногу време онлајн. Сепак, зад оваа навидум навредлива фраза можеби се крие и зрнце вистина за проблемите на дигитално зависното општество.

Човекот кој прв јавно прикажал телевизиска снимка бил Џон Логи Берд, поранешен инженерски приправник од шкотскиот град Хеленсбург. Иако неколку места со право можат да се наречат „родно место“ на овој изум, најчесто се прифаќа дека пресудниот момент се случил на 26 јануари 1926 година, кога Берд им одржал демонстрација на новинарите во лондонскиот Сохо.

Влегуваме во епоха во која светот станува сè поедноличен – не само културно, туку и биолошки. Низ целата планета, специфични растителни и животински видови исчезнуваат, а на нивно место доаѓаат истите неколку „снаодливи“ видови што лесно живеат покрај луѓето и патуваат со нас. За оваа тивка, но длабока промена, научниците имаат име – доба на сличноста.

За нејзиниот ангажман во доверливи проекти на американската влада до скоро не знаеле ни нејзините сопствени деца. Била жена, Афроамериканка, талентирана математичарка, која најпрвин со дигитрон, а потоа со првите појаки компјутери успеала да изработи прецизни математички модели за формата на Земјата, земајќи ја предвид гравитацијата и неправилностите на обликот на планетата.

Авторка на нова книга за „бардот“ тврди дека тој всушност била таа - нејзиното дело било присвоено затоа што општеството било поподготвено да слави „бел машки гениј“ отколку жена драматург, па уште и Еврејка, па уште и црна. 

1.5 милион претплатници и над 150 милиони прегледи, што (велат) е многу кога темата е книги. Дечкото го викаат „библиотекар на интернетот“, има завршено книжевност и е „водечка фигура“ (што и да ќе значи тоа за три месеци или триста години) на БукТок и БукТуб. Неодамна негово видео за „Бели ноќи“ на Достоевски го разбуди Фјодора од зимски сон. 

Во последниве десетина години се појавија голем број книги кои се занимаваат со тн. „економија на вниманието“ - како таа се (зло)употребува од бизнисите и колку лесно всушност човек станува не-внимателен под нивно влијание. На таа листа сега се приклучува и книгата „Attensity!“ (Вниманзитет!), манифест на група што се нарекува Пријатели на вниманието. Таа нуди многу широка визија за тоа како може да изгледа колективниот отпор: грижа за бонсаи, столарство, играње друштвени игри, читање книги.

Филмот F1, со Бред Пит и Дамсон Идрис, црпи инспирација од повеќе вистински приказни и личности од светот на трките. Како извршен продуцент и консултант се јавува седумкратниот светски шампион Луис Хамилтон. Не се разбираме од Формула 1, но филмот е динамичен и брз (а каков и да биде ако е за вакви трки?) и во комбинација со музиката го крева адреналинот. 

Во политичката симболика постојат гестови што немаат за цел конкретен практичен ефект, туку испраќање порака – создавање слика што треба да го надживее моментот во кој настанала. Во таков клуч денес сè почесто се спомнува венецуелската опозициска фигура Мачадо, која со драматичен и внимателно режиран чин симболично му го подари својот Нобел на Доналд Трамп.

Во Бразил со години кружела приказна дека ако излезеш навечер, особено во некои „сомнителни“ маала, може да те нападне грозна, исечена, влакнеста нога. Колку и да звучи апсурдно, токму ова е една од највпечатливите сцени во најновиот наградуван филм „Тајниот агент“, неодамна номиниран и за Оскар во четири категории. 

Филмот што наводно требаше да го уништи Холивуд – вампирски хорор сместен во времето на Џим Кроу на американскиот југ, со претежно црнечка актерска екипа и снимен на IMAX 70 мм – на крајот стана еден од неговите најголеми триумфи. 

Ново истражување сугерира дека човечката моногамија е невообичаен еволутивен развој. Нашите најблиски роднини живеат во групи со немоногамни односи, што значи дека луѓето веројатно преминале од таков систем кон стабилни парови – редок пресврт кај цицачите. За разлика од повеќето моногамни животни, кои живеат во мали семејни единици или со само една репродуктивна женка, луѓето живеат во сложени општества со повеќе парови и повеќе деца, но со силна тенденција кон долгорочно партнерство и родителска грижа.

Низ историјата, голем број книги, филмови и серии раскажувале приказни за луѓе заглавени на пусти острови. Иако ваквите приказни често се драматизирани, реалните случаи на преживување на напуштени острови се исто толку, ако не и пофасцинантни.

За многумина враќањето на работа по зимските празници значeшe повторно облекување костум и вратоврска. Овој дел од деловната „униформа“ е поедноставена верзија на краватата – луксузен шал околу вратот кој асоцира на раскош, елеганција и аристократски животен стил. Но неa всушност ja популаризирале хрватските платеници кои се бореле во Европа во 17 век. 

Со тешко срце ја соопштуваме смртта на филмот од 90 минути, роден во Холивуд, Калифорнија, со потекло за кое сè уште се расправа. Сепак, љубовната драма со љубовен триаголник „Слепи сопружници“ од 1919 година се смета за еден од најраните примери на овој формат, што значи дека при своето неодамнешно заминување тој имал околу 106 години.

Во средновековна Франција, на суд и на бесилка не завршувале само луѓе, туку и – свињи. Иако денес тоа звучи неверојатно, во Европа од средниот век постоеле бројни судски случаи во кои свињи биле обвинувани, судени и јавно погубувани за убиство.

Историјата на знаењето е огромна тема, но може да се погледне и низ една кратка, еволутивна перспектива. Обично, кога зборуваме за неа, мислиме на развојот на физиката, астрономијата, математиката или психологијата во рамките на запишаната човечка историја. Таквите прикази се привлечни затоа што покажуваат напредок – надминати пречки и големи откритија. Но тие опфаќаат само мал дел од целокупната историја на знаењето.

Кога на некого му велиме „добра ноќ“, всушност му посакуваме да има убава ноќ. Истото важи и за многу други поздрави и разделби што почнуваат со „добро“: добар ден, добро утро, добра вечер и слично. Логично би било да помислиме дека и „бај“ во „гуд бај“ значи нешто во стилот „остани ми со добро“ или дека „бај“ е стар збор за одреден дел од денот. Ама приказната е поинтересна.

„Десетина илјади кои се заглавени во човечка меласа не верувам дека знаат зошто се тука. Не дека јас не сум го правел истото, млад и зелен. Ми се чини дека токму тој аспект на човековата природа, да знаеме да заглавиме, е она што му беше на Бекет на ум. Не многу пред да биде напишана Чекајќи го Годо, човештвото беше заглавено во војна. Бекет, преживеан, но не и оптимистичен, не потсетува дека ќе заглавиме пак. И денес, толку години после Втората светска војна, заборавивме на ужасите и се чини дека се движиме кон состојбата на меласа.“

Нов чилеански филм достапен на „Нетфликс“ ја реконструира приказната за Марија Каролина Гил, писателка и книжевна критичарка, која го застрелала својот десет години помлад љубовник во хотелски ресторан во Сантјаго де Чиле - настан кој и до денес, повеќе од седумдесет години подоцна, се води како еден од најпознатите убиства во оваа земја. 

Има еден културолошки феномен во нашата средина, дека за македонски производи кои се оценети како вредни во странство треба или патриотски да се зборува во суперлативи или паметно да се молчи. Помеѓу овие две крајности, сакаме да поставиме едно пошироко и позначајно прашање - што е она што го гледаме кога го гледаме „Силјан“?

Одма самите да одговориме на горното прашање - би користеле што и да е што слади, па макар направено од парамециуми или црви, само да не ни се „фаќа“. Лигава габа звучи доволно природно за да ѝ веруваме, а истовремено и некако...слатко? 

Физиолошката приспособливост на организмите е исклучителен феномен. За да преживеат студ и намалени ресурси на храна во текот на зимата, некои од нив заштедуваат енергија со тоа што го намалуваат волуменот на мозокот, черепот и други органи дури и до 30%!